هنرنمائيهايى از خود آشكار مىكند و يادگارى از خود درين جملات دور از حامى و نگهبان مىگذارد . تطابق و قياس هفده هيجده نسخه خطى و چاپى جهانگشا اين نظر را القاء كرده است اميد انكه نظر غير صائبى نباشد . در اين‌كه ميرزا مهدى خان يكى از عالمان بسيار متبحر لغت عرب و ترك بوده است جاى هيچ شك و شبهه‌اى نيست . كاربردهاى شگفت‌آور لغت عرب در درّه نادره و نگاشتن كتاب لغت سنگلاخ در لغت ترك بهترين شاهد بر اين مدعاست . علاوه برين دانش گسترده او در لغت ، ميرزا مهدى خان به صنايع بديعى از قبيل صناعت « جناس » با اقسام آن و صناعت « مراعات نظير » و « ايهام تناسب » و « براعة استهلال » و ايراد « امثال و حكم » و ساير صناعات ادبى ديگر احاطه كامل داشته است و يك ديد اجمالى به كتاب جهانگشا بهترين شاهد برين مدعى است يعنى او اديبى اريب و توانا در نگارش نثرهاى زيباى زمان خود بوده است و انصاف را بايد گفت او درين ميدان خيلى تواناتر و رساتر و زيباتر از نويسندگان « جهانگشاى جوينى » و « ظفرنامه تيمورى » و « عالم آراى عباسى » و « گيتى گشاى نامى » و « روضة الصفاى مير خواند و هدايت » و « جيب السير خواندمير » و « ناسخ التواريخ » سخن گفته است و نوشته او در عين آنكه خواننده را از پيگيرى حوادث دوره نادرى به يكسو منصرف مىكند و به جاى دقت در حوادث تاريخى او را در عرصه بازيهاى لفظى مشغول مىنمايد ولى جاى هيچ بحث نيست اين اشتغال بالفاظ به آن حدّ لطيف و زيباست كه كاتب و خواننده را به آن وامىدارد كه او نيز بيحركت درين ميدان نماند بلكه او درين عرصه وارد شود و گويى بزند و همين گوى زنيهاست كه ما مىبينم نسخه‌برداران چنان كه گفتيم هريك به قدر فهم و علم خود در متن جهانگشا كارى كرده و با اضافه يا نقص عبارتى يا تغيير در تعبيرى هنرنمائيهايى از خود به يادگار باقى گذارده‌اند و همين هنرنمائيهاست كه موجب شده تا نسخ متعدد ولى متشتت از حيث عبارات و جملات جهانگشا در قفسه كتابخانه‌ها قرار گيرد و نيز مصحح را به هنگام تصحيح و دستيابى به گفته اصيل ميرزا مهدى خان دچار سردرگمىهاى بسيار بر اثر تشتتهاى گونه‌گون كند و بعبارة ديگر اصابه بواقع مصحح را بچه مشكلاتى در شيرينكارىهاى فضولانه ديگران افكند . اكثر مصححان براى رهايى ازين سرگردانيها